Πέρα από γλώσσες, έθνη και πολιτισμούς, η ποίηση παραμένει ένας τόπος συνάντησης της μνήμης, της ανθρωπιάς και της φαντασίας. Στην παρακάτω συνομιλία, ο Emmanuel Chimezie, ποιητής και εκδότης από το Λάγος της Νιγηρίας συνομιλεί με την Παναγιώτα Π. Λάμπρη, της οποίας οι σκέψεις κινούνται ανάμεσα στην παιδική μνήμη, την ποιητική έμπνευση, την ελληνική πολιτισμική ταυτότητα και τη διαχρονική θέση της ποίησης στην.... ανθρώπινη ζωή.
Η συνέντευξη στην Ελληνική και ακολούθως στην Αγγλική γλώσσα:
Ερώτηση 1: Πότε έγινε η ποίηση για πρώτη φορά μέρος της ζωής σας;Η ποίηση με συνοδεύει, θα έλεγα, από την παιδική ηλικία, όταν άκουγα τον πατέρα μου να τραγουδάει με διάφορες αφορμές δημοτικά τραγούδια. Αυτή η ύψιστη μορφή λαϊκής ποιητικής δημιουργίας με συναρπάζει και με συγκινεί, καθώς εκφράζει με ιδιαίτερο τρόπο την ψυχή των Ελλήνων.
Με την επώνυμη ποίηση ήρθα σε επαφή στο σχολείο, όπου τα ποιήματα δεν ήταν μόνο μέρος των μαθημάτων, αλλά και των σχολικών εορτών, για τις οποίες τα μαθαίναμε απέξω και τα απαγγέλλαμε μπροστά σε κοινό.
Στην εφηβεία ήρθαν οι πρώτες ποιητικές συνθέσεις, τις οποίες δυστυχώς δεν κράτησα, και στο πανεπιστήμιο η ποίηση σε πολλές εκφάνσεις της αποτέλεσε μεγάλο μέρος των σπουδών μου και οδήγησε στο εξής στη συνειδητή μελέτη της.
Η απόπειρα για συγγραφή ποίησης επανήλθε σε πιο ώριμη ηλικία, όταν ποικίλα γεγονότα και συναισθήματα ζητούσαν να εκφραστούν με στίχους, κάτι που σταδιακά εξελίχθηκε, με αποτέλεσμα να έχω εκδώσει μέχρι σήμερα οκτώ ποιητικές συλλογές.
Ερώτηση 2: Τι σας εμπνέει συνήθως να γράψετε ένα ποίημα; Για τη σύλληψη και τη συγγραφή ενός ποιήματος, με εμπνέουν πανανθρώπινες ιδέες και αξίες, κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα, ποικίλα συναισθήματα, αλλά και ταπεινά, συχνά ασήμαντα θεωρούμενα πράγματα.
Έτσι, έρχεται η ποιητική γραφή και μετουσιώνει τα επουσιώδη σε ουσιώδη, δίνοντάς τους άλλη δυναμική, καθώς, ενώ αφορά σε φαινομενικά αδιάφορα θέματα, αυτά λειτουργούν βαθύτερα για την ανθρώπινη φύση.
Ερώτηση 3: Επηρεάζει με κάποιον τρόπο το περιβάλλον σας στην Ελλάδα την ποίησή σας; Πιστεύω πως η ποιητική έκφραση, εκτός από τον πνευματικό και συναισθηματικό κόσμο του ποιητή, ο οποίος παίζει καθοριστικό ρόλο, επηρεάζεται γενικότερα από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα και τον τόπο που ζει.
Αυτό φαίνεται στα έργα πολλών, αλλά και σε μένα συμβαίνει, καθώς η Ελλάδα, εκτός που είναι η πατρίδα μου και την αγαπώ, έρχεται και αποτυπώνεται στους στίχους μου ως φορέας μακρόχρονης ιστορίας και γέννησης σπουδαίου πολιτισμού, του οποίου τα μνημεία, υλικά και πνευματικά, μιλούν γι’ αυτόν.
Έρχεται, επίσης, ως ανθρωπογεωγραφικό και φυσικό περιβάλλον, αλλά και ως τόπος που ζει το παρόν μέσα σ’ ένα ευμετάβλητο και γεμάτο προκλήσεις διεθνές περιβάλλον, το οποίο, θέλουμε δεν θέλουμε, μας επηρεάζει όλους.
Ερώτηση 4: Ποιο συναίσθημα σας είναι πιο εύκολο να εκφράσετε μέσα από την ποίηση; Αν έπρεπε ν’ απομονώσω ένα συναίσθημα, θα μπορούσα να πω την αγάπη μου για τον άνθρωπο, τον οποίο βλέπω σε όλο το φάσμα της συμπεριφοράς του, την οποία άλλοτε προσεγγίζω με συμπόνοια, κατανόηση, θαυμασμό, κι άλλοτε με τρόπο που επιθυμώ ν’ αναδειχθεί η απληστία και η μικρότητά του μέσα στη μεγαλοσύνη του σύμπαντος κόσμου.
Το τελευταίο, μάλιστα, το θεωρώ πολύ σημαντικό, διότι απ’ αυτό καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό η πορεία του πάνω στη γη, κατά την οποία οφείλει να προτάσσει τον σεβασμό, την ανθρωπιά, την αλληλεγγύη και την ειρηνική συνύπαρξη.
Ερώτηση 5: Υπάρχει κάποιο ποίημα που έχετε γράψει και το νιώθετε πολύ προσωπικό για εσάς; Θα έλεγα πως υπάρχουν περισσότερα, αλλά επειδή μου ζητάτε ένα, θα σας έλεγα πως το ποίημα «Της Μάνας» είναι απόλυτα προσωπικό. Να, οι στίχοι του:
Σαν άλλοτε, ν’ ανοίξεις το παράθυρο ήθελακαι τ’ όμορφο, γλυκό χαμόγελό σου ν’ αντικρίσω
να φτάσει ως εμέ τ’ άρωμα του βασιλικού
που πάντα στο περβάζι του έθαλλε κι ανθούσε.
Πρόσχαρα το θυρόφυλλο ν’ ανοίξεις ήθελα
και στην αγκάλη την πανώρια μέσα να με κλείσεις
να νιώσω, όπως πάντα, τη ζεστή ανάσα σου
και την αγάπη σου για με και για τον κόσμο όλο.
Όμως, πια και τα δύο, ή είναι σφαλιστά,
ή μόνη χωρίς πλέον προσμονή τ’ ανοίγω
κι είναι αυτό, μανούλα μου γλυκιά,
δύσκολο, ναι, μα έτσι πρέπει πια να ζήσω.
Ερώτηση 6: Τι απολαμβάνετε περισσότερο στο να είστε ποιήτρια;
Αγαπώ ιδιαίτερα τη γραφή σε όλες τις μορφές της και γι’ αυτό το συγγραφικό μου έργο περιλαμβάνει διάφορα είδη.
Όταν γράφω ποίηση, η γλώσσα λαβαίνει μέσα μου άλλες διαστάσεις, καθώς τις λέξεις που επιλέγω για να εκφραστώ, τις αντλώ ή, καλύτερα, έρχονται στη σκέψη μου χωρίς δισταγμό απ’ όλο το φάσμα της ελληνικής γλώσσας, από την αρχαιότητα ως σήμερα.
Και τούτο, διότι κάποιες, όχι ιδιαίτερα εύχρηστες, υπηρετούν καλύτερα την απόδοση ορισμένων νοημάτων. Έτσι, όταν εκφράζομαι ποιητικά, βιώνω μεγάλη διαβάθμιση συναισθημάτων και ο γραπτός λόγος αποτελεί για μένα πρόκληση νοηματική, εκφραστική και ρυθμική.
Ερώτηση 7: Πώς ξεκινάτε συνήθως να γράφετε ένα νέο ποίημα; Μερικά ποιήματα έρχονται σχεδόν απρόσκλητα στον νου και γράφονται απνευστί, λες κι από καιρό ήταν γραμμένα μέσα μου.
Γι’ αυτό έχω πάντα μαζί μου ένα σημειωματάριο, ώστε, αν έρθει κάποιο στη σκέψη μου, να μην το χάσω…
Άλλα μπορεί να έχουν ως αφορμή εικόνες και γεγονότα της καθημερινότητας, άλλα αφορούν στο κοινωνικό γίγνεσθαι και την ανθρώπινη συμπεριφορά απέναντι σε ποικίλα ζητήματα, άλλα έχουν καθαρά προσωπική αναφορά, η οποία συχνά δεν είναι εμφανής, καθώς το βίωμα που ενέπνευσε το ποίημα αφορά συνήθως σε πολλούς.
Ερώτηση 8: Θα μπορούσατε να μοιραστείτε ένα ποίημα πέντε στίχων που να αντικατοπτρίζει τις σκέψεις ή τα συναισθήματά σας;
Ναι, με χαρά θα μοιραστώ μαζί σας εκείνο που έχει τον τίτλο, «Δεν θα πάρω», δηλώνει μέρος της φιλοσοφίας μου για τη ζωή, και λέει τα ακόλουθα:
Όταν για τ’ άπειρο κινήσω, δεν θα πάρω τίποτα μαζί μουπαρά μια χούφτα ελληνικού ουρανού και λιγοστή ερατεινή ροδαυγή
από τον εωθινό ορίζοντα
της ορεινής μικρής πατρίδας μου.
Ερώτηση 9: Πιστεύετε ότι η ποίηση μπορεί ακόμη και σήμερα να αλλάξει τις καρδιές των ανθρώπων;
Στ’ αλήθεια, δεν γνωρίζω αν έχει τη δύναμη ν’ αλλάξει τις καρδιές των ανθρώπων, κάτι που απαιτεί, θαρρώ, βαθύτερες εσωτερικές διεργασίες.
Πιστεύω, όμως, πως αποτελεί έναν ιδιότυπο δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ των δημιουργών και των αναγνωστών, οι οποίοι μπορεί να ταυτιστούν με τα νοήματα ενός ποιήματος, να συγκινηθούν, να προβληματιστούν, να κάνουν, ίσως, ένα βήμα θέασης του εαυτού τους με διαφορετικό τρόπο.
Πάντως, παρατηρώντας ποιητές απ’ όλο τον κόσμο, βλέπουμε πως διατυπώνουν πολλούς κοινούς προβληματισμούς, που σημαίνει πως οι άνθρωποι, ακόμα κι αν ζουν μακριά ο ένας από τον άλλο, βιώνουν παρόμοια συναισθήματα και προσπαθούν να λύσουν υπαρξιακά και άλλα ζητήματα.
Ερώτηση 10: Τι θα θέλατε να θυμούνται περισσότερο οι αναγνώστες από την ποίησή σας; Είναι ευχάριστο και συγκινητικό να έχει αποδοχή κάποιο κείμενό σου, αν και όταν το γράφεις είναι το τελευταίο που σκέφτεσαι, καθώς εκείνη τη στιγμή προέχει η δημιουργία του, η οποία προβάλλει ως εσωτερική αναγκαιότητα.
Μόλις ολοκληρωθεί και φύγει, όπως λέμε, από τον δημιουργό του, είναι χαρά και ικανοποίηση, όταν το αγκαλιάσουν οι αναγνώστες, ακόμη και μικρός αριθμός τους. Άλλωστε, είναι αδύνατο, γενικότερα, να αρέσουν όσα γράφουμε σε όλους.
Επομένως, όσοι επικοινωνούν με τα ποιήματά μου και συναντούν κάτι από τον εαυτό τους σ’ αυτά και ορισμένη στιγμή θυμηθούν κάποιο που τους εξέφρασε και το αναζητήσουν να το ξαναδιαβάσουν, αυτό είναι μια μικρή νίκη για το ίδιο το ποίημα.
Ουσιαστικά, αν ήθελα κάτι να θυμούνται είναι πως ένα ή περισσότερα από τα ποιήματά μου τους έκαναν να ταυτιστούν, να νιώσουν όμορφα, να συγκινηθούν, να…
Συμπερασματικά, και για την παρούσα συνομιλία μας, αγαπητέ κ. Emmanuel Chimezie, η ποίηση ήταν που μέσω διαδικτύου μάς έφερε σε επικοινωνία και, πλέον, αν και βρισκόμαστε τόσο μακριά, ευγνωμονώ, τόσο εκείνη όσο και σας που με αυτή ως αφετηρία δημιουργήθηκε μια όμορφη και ενδιαφέρουσα συνεργασία, για την οποία σας ευχαριστώ πολύ και σας εύχομαι τα καλύτερα!
Συμπέρασμα Η ποίηση συχνά αρχίζει από τη μνήμη και συνεχίζεται μέσα από τη γλώσσα, την εμπειρία και την ανθρώπινη σύνδεση. Στην παρούσα συνομιλία, η Παναγιώτα Π. Λάμπρη (Ελλάδα) προσεγγίζει την ποίηση ως έμπνευση, ευθύνη, συναισθηματική έκφραση και διαρκή διάλογο ανάμεσα στον δημιουργό και τον αναγνώστη.
Από τα δημοτικά τραγούδια της παιδικής ηλικίας έως την ώριμη ποιητική δημιουργία, από το προσωπικό βίωμα έως τους πανανθρώπινους προβληματισμούς, τα λόγια της μάς θυμίζουν πως η ποίηση εξακολουθεί να συγκινεί, να προβληματίζει και να ενώνει ανθρώπους πέρα από αποστάσεις και πολιτισμούς.
Ταιριαστά, το «Όταν για τ’ Άπειρο Κινήσω» γίνεται κάτι περισσότερο από τίτλος ενός ποιήματος· γίνεται μια ήσυχη μεταφορά για την ίδια την ποίηση — που μεταφέρει μνήμη, πατρίδα, ανθρωπιά και νόημα πέρα από σύνορα.
Και ίσως, καθώς η συνομιλία ανάμεσα στον Emmanuel Chimezie (Νιγηρία) και την Παναγιώτα Π. Λάμπρη (Ελλάδα) ολοκληρώνεται, μία σκέψη να παραμένει:
Η ποίηση έφερε δύο ποιητές από διαφορετικά μέρη του κόσμου σε επικοινωνία — και μέσα από αυτή γεννήθηκε μια όμορφη και ουσιαστική συνεργασία.
Across languages, nations, and cultures, poetry remains a meeting place for memory, humanity, and imagination. In this conversation, Emmanuel Chimezie (Nigeria) interviews Panagiota P. Lampri (Greece), whose reflections move through childhood memory, poetic inspiration, Greek cultural identity, and the enduring place of poetry in human life.
Q1: When did poetry first become part of your life?
Panagiota P. Lampri: Poetry has accompanied me, I would say, since childhood, when I used to hear my father sing traditional folk songs on various occasions. This supreme form of folk poetic creation fascinates and moves me, as it expresses the soul of the Greek people in a unique way.
I first came into contact with authored poetry at school, where poems were not only part of our lessons but also of school celebrations, for which we memorized and recited them before an audience.
During adolescence came my first poetic compositions, which unfortunately I did not keep, and at university poetry in many of its forms became a major part of my studies and subsequently led me to its conscious and systematic study.
The attempt to write poetry returned at a more mature age, when various events and emotions sought expression through verse. This gradually evolved, and as a result I have published eight poetry collections to date.
Q2: What usually inspires you to write a poem?
Panagiota P. Lampri: For the conception and writing of a poem, I draw inspiration from universal ideas and values, social and environmental issues, a wide range of emotions, but also from humble, often seemingly insignificant things.
In this way, poetic writing comes and transforms the trivial into something meaningful, giving it a different dynamic, since, although it may concern apparently indifferent subjects, these ultimately operate on a deeper level within human nature.
Q3: Does your environment in Greece influence your poetry in any way?
Panagiota P. Lampri: I believe that poetic expression, apart from the poet’s intellectual and emotional world—which plays a decisive role—is also influenced more broadly by the surrounding atmosphere and the place in which one lives.
This is evident in the works of many poets, and it happens to me as well. Greece, besides being my homeland, which I deeply love, is reflected in my verses as the bearer of a long history and the birthplace of a great civilization, whose material and spiritual monuments speak for themselves.
It also appears as a human and natural landscape, but also as a country living in the present within a constantly changing and challenge-filled international environment which, whether we like it or not, affects us all.
Q4: Which emotion is easiest for you to express through poetry?
Panagiota P. Lampri: If I had to single out one emotion, I would say it is my love for humanity, which I observe across the full spectrum of human behavior.
At times I approach it with compassion, understanding, and admiration, while at other times I seek to reveal human greed and pettiness within the grandeur of the universe.
I consider the latter especially important, because it largely determines humanity’s course on earth — a course in which respect, humanity, solidarity, and peaceful coexistence ought to prevail.
Q5: Is there a poem you have written that feels very personal to you?
Panagiota P. Lampri: I would say there are several, but since you ask me to choose one, I would say that the poem “To Mother” is deeply personal. Here are its verses:
As once, I longed for you to open the window
and see your sweet, gentle smile
reach me, carried with the scent of basil
that always thrived and bloomed upon the sill.
I wished for you to swing the door ajar,
and gather me in your proud embrace,
to feel, as always, your warm breath
and your love for me—and for the whole world.
But now, both are closed,
or I open them alone, without hope,
and this, my sweet mother,
is hard—yes—but thus must I live from now on.
Q6: What do you enjoy most about being a poet?
Panagiota P. Lampri: I am particularly fond of writing in all its forms, and for this reason my literary work includes various genres.
When I write poetry, language acquires different dimensions within me, as the words I choose in order to express myself are drawn—or rather come to my mind without hesitation—from the entire spectrum of the Greek language, from antiquity to the present day.
This happens because certain words, though not especially easy to use, serve better in conveying particular meanings. Thus, when I express myself poetically, I experience a great range of emotions, and the written word becomes for me a challenge of meaning, expression, and rhythm.
Q7: How do you usually begin writing a new poem?
Panagiota P. Lampri: Some poems come to mind almost unbidden and are written in a single breath, as though they had long been written within me.
For this reason, I always carry a notebook with me, so that if a poem comes to mind, I do not lose it…
Others may be inspired by images and events from everyday life; some concern social reality and human behavior in relation to various issues; while others have a purely personal reference, which is often not immediately apparent, since the experience that inspired the poem usually concerns many people.
Q8: Could you kindly share a five-line poem that reflects your thoughts or emotions?
Panagiota P. Lampri: Yes, I would be delighted to share with you the one entitled “I Shall Not Take” which expresses part of my philosophy of life, and which says the following:
When I set forth for infinity,
I shall carry nothing with me but a handful of Greek sky
and the tender, wistful blush of dawn from the waking horizon
of my small mountain homeland.
Q9: Do you believe poetry can still change people’s hearts today?
Panagiota P. Lampri: Truly, I do not know whether poetry has the power to change people’s hearts, something which, I believe, requires deeper inner processes.
I do believe, however, that it constitutes a unique channel of communication between creators and readers, who may identify with the meanings of a poem, be moved, reflect upon them, and perhaps take a step toward seeing themselves in a different way.
In any case, when observing poets from all over the world, we see that they express many common concerns, which means that people, even when living far from one another, experience similar emotions and strive to resolve existential and other issues.
Q10: What would you like readers to remember most about your poetry?
Panagiota Lampri: It is pleasant and moving when one of your texts is well received, although when you are writing it, that is the last thing on your mind, since at that moment what matters most is its creation, which presents itself as an inner necessity.
Once it is completed and, as we say, leaves its creator, it is a source of joy and satisfaction when readers embrace it, even if they are few in number. After all, it is impossible, in general, for everything we write to appeal to everyone.
Therefore, when people connect with my poems, recognize something of themselves within them, and at some later moment remember one that expressed them and seek it out to read again, that is a small victory for the poem itself.
In essence, if there is something I would wish readers to remember, it is that one or more of my poems made them identify with them, feel something beautiful, be moved, and…
In conclusion, and with regard to our present conversation, dear Mr. Emmanuel Chimezie, it was poetry that brought us into communication through the internet, and now, although we are so far apart, I am grateful both to poetry itself and to you, since through it as a starting point a beautiful and meaningful collaboration was created. For this, I sincerely thank you and wish you all the very best!
Conclusion
Poetry often begins in memory and continues through language, experience, and human connection. In this conversation, Panagiota P. Lampri (Greece) reflects on poetry as inspiration, responsibility, emotional expression, and an enduring dialogue between creator and reader.
From childhood folk songs to mature poetic creation, from personal experience to universal concerns, her words remind us that poetry still carries the power to move, question, and connect people across distances and cultures.
Fittingly, “When I Set Forth for Infinity” becomes more than the title of a poem; it becomes a quiet metaphor for poetry itself — carrying memory, homeland, humanity, and meaning beyond borders.
And perhaps, as this conversation between Emmanuel Chimezie (Nigeria) and Panagiota P. Lampri (Greece) comes to a close, one thought remains:
Poetry brought two poets from different parts of the world into communication — and through it, a beautiful and meaningful collaboration was created.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου